Kan een bestaande spuitgietmatrijs worden aangepast?

Bob Kocken ·

Ja, een bestaande spuitgietmatrijs kan in veel gevallen worden aangepast. Aanpassingen zijn mogelijk wanneer de matrijs technisch nog in goede staat is en de gewenste wijziging binnen de constructieve grenzen van het gereedschap valt. Of het zinvol is, hangt af van de omvang van de aanpassing, de resterende levensduur van de matrijs en de kosten van een nieuw gereedschap. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over matrijsmodificaties.

Welke aanpassingen aan een spuitgietmatrijs zijn mogelijk?

De meest voorkomende aanpassingen aan een spuitgietmatrijs zijn dimensionele wijzigingen, het toevoegen of verwijderen van ribben en gaten, het aanpassen van de wanddikte, het wijzigen van de aanspuitlocatie en het bijwerken van oppervlaktestructuren. Ook het aanpassen van de koelkanalen of het injectiesysteem behoort tot de mogelijkheden, afhankelijk van de opbouw van het gereedschap.

Concreet onderscheiden we twee categorieën aanpassingen:

  • Materiaal wegnemen: Dit is relatief eenvoudig. Door staal te frezen of te vonken maak je ruimte in de matrijs, waardoor het kunststofproduct meer volume of een andere vorm krijgt op die plek.
  • Materiaal toevoegen: Dit is complexer. Staal toevoegen via lassen of inzetstukken is technisch mogelijk, maar stelt hogere eisen aan de vakkennis van de gereedschapsmaker en de kwaliteit van het basismateriaal.

Kleine cosmetische aanpassingen, zoals het bijwerken van een oppervlaktestructuur of het aanpassen van een tekst of logo in het product, zijn in de meeste gevallen goed uitvoerbaar zonder de matrijs volledig te herbouwen.

Wanneer is een matrijs aanpassen zinvoller dan een nieuwe laten maken?

Een matrijs aanpassen is zinvoller dan een nieuwe laten maken wanneer de benodigde wijziging beperkt van omvang is, de matrijs nog voldoende resterende levensduur heeft en de aanpassingskosten aanzienlijk lager liggen dan de investering in een nieuw gereedschap. Dit geldt vooral bij productontwikkeling waarbij iteraties nodig zijn.

Praktische situaties waarbij aanpassen de voorkeur verdient:

  • Een productontwerp wordt na eerste proefproductie licht gewijzigd op basis van testresultaten.
  • Een bestaand product krijgt een nieuwe variant met een klein verschil in geometrie.
  • Wettelijke of normwijzigingen vereisen een aanpassing van een specifiek kenmerk.
  • Een klant vraagt een aangepast logo of markering op het product.

Een nieuwe matrijs is doorgaans verstandiger wanneer de aanpassingen zo ingrijpend zijn dat het gereedschap in feite opnieuw ontworpen moet worden, of wanneer de matrijs al aan het einde van zijn levensduur zit en reparaties structureel terugkeren.

Hoe verloopt het proces van een matrijsmodificatie?

Een matrijsmodificatie begint met een technische analyse van de huidige matrijs en een beoordeling van de gewenste wijziging. Daarna volgt een ontwerp- of engineeringfase, de daadwerkelijke bewerking van het gereedschap en tot slot een proefproductie om de kwaliteit van de aanpassing te valideren.

Stap voor stap ziet het proces er als volgt uit:

  1. Intake en analyse: De bestaande matrijs en het gewenste eindresultaat worden beoordeeld. Hierbij kijken we naar de huidige staat van het gereedschap, de technische haalbaarheid en de risico’s.
  2. Engineering: Op basis van de analyse wordt een plan gemaakt voor de aanpassing, inclusief tekeningen of CAD-modellen van de gewijzigde matrijsgeometrie.
  3. Bewerking: De gereedschapsmaker past de matrijs aan via frezen, vonkerosie, lassen of het plaatsen van inzetstukken.
  4. Proefproductie: Na de aanpassing volgt een testrun. De geproduceerde onderdelen worden gecontroleerd op maatvoering, uiterlijk en functionaliteit.
  5. Vrijgave: Pas na goedkeuring van de proefonderdelen gaat de matrijs terug in productie.

Dit proces kan afhankelijk van de complexiteit van de aanpassing variëren van enkele dagen tot meerdere weken. Een goede communicatie tussen opdrachtgever en gereedschapsmaker is hierbij belangrijk om verrassingen te voorkomen.

Wat bepaalt of een matrijs technisch aanpasbaar is?

Of een spuitgietmatrijs technisch aanpasbaar is, wordt bepaald door de staat van het staal, de opbouw van het gereedschap, de aard van de gewenste wijziging en de beschikbaarheid van voldoende materiaal op de juiste locaties. Een matrijs die al sterk gesleten of beschadigd is, leent zich minder goed voor aanpassingen.

De belangrijkste technische factoren zijn:

  • Staalsoort en -kwaliteit: Niet alle staalsoorten zijn even goed lasbaar of bewerkbaar. Hooggehard staal biedt meer weerstand maar is moeilijker te modificeren.
  • Wanddiktes en staalreserves: Als er op de gewenste locatie te weinig staal aanwezig is, is het toevoegen van een inzetstuk soms de enige optie.
  • Koeling en watergangen: Aanpassingen mogen de koelkanalen niet blokkeren of de thermische balans van de matrijs verstoren.
  • Slijtage en vermoeidheid: Een matrijs die al veel cycli heeft gemaakt, kan microscopische scheurtjes of vervorming vertonen die aanpassingen riskanter maken.

Een grondige inspectie door een ervaren gereedschapsmaker is dan ook de eerste stap voordat je een beslissing neemt over een modificatie.

Wat zijn de kosten van het aanpassen van een spuitgietmatrijs?

De kosten van het aanpassen van een matrijs variëren sterk en hangen af van de complexiteit van de wijziging, de bewerkingstijd en het eventuele gebruik van inzetstukken of laswerk. Eenvoudige aanpassingen kunnen enkele honderden euro’s kosten, terwijl ingrijpende modificaties kunnen oplopen tot een aanzienlijk deel van de prijs van een nieuwe matrijs.

Factoren die de kosten bepalen:

  • De omvang en complexiteit van de geometrische wijziging
  • Het aantal bewerkingsstappen (frezen, vonken, lassen)
  • De noodzaak voor nieuwe inzetstukken of extra onderdelen
  • De benodigde proefproducties en meetrondes na de aanpassing
  • De levertijd: spoedreparaties brengen doorgaans extra kosten met zich mee

Een goede vuistregel: als de geschatte aanpassingskosten meer dan 50 tot 70 procent van de prijs van een nieuwe matrijs bedragen, loont het om serieus te overwegen of een nieuw gereedschap niet de betere investering is op de lange termijn. Laat je hierover adviseren voordat je een beslissing neemt.

Hoe voorkom je dat een aangepaste matrijs kwaliteitsproblemen geeft?

Kwaliteitsproblemen na een matrijsaanpassing voorkom je door de modificatie zorgvuldig te engineeren, de aanpassing te laten uitvoeren door een ervaren gereedschapsmaker en altijd een gecontroleerde proefproductie te doen voordat de matrijs in serieproductie gaat. Documentatie en maatcontrole zijn daarbij onmisbare stappen.

Concrete maatregelen die risico’s beperken:

  • Gedetailleerde engineering vooraf: Een CAD-analyse van de gewijzigde matrijs helpt om potentiële problemen zoals krimpverschillen of koelonbalans vroegtijdig te signaleren.
  • Stapsgewijze aanpak: Voer aanpassingen gefaseerd uit en controleer tussendoor, zodat je tijdig kunt bijsturen.
  • Proefproductie en meting: Meet de eerste serie onderdelen volledig door op maatvoering, toleranties en oppervlaktekwaliteit voordat je vrijgeeft voor productie.
  • Documentatie bijhouden: Leg alle wijzigingen vast in de matrijsdocumentatie, zodat toekomstige aanpassingen of onderhoud op basis van actuele informatie plaatsvinden.

Daarnaast is het belangrijk om bij de aanpassing rekening te houden met het kunststofspuitgietproces als geheel: een wijziging in de matrijs kan invloed hebben op de injectiedruk, de cyclustijd of de koeling, wat op zijn beurt de productkwaliteit beïnvloedt.

Hoe wij helpen bij het aanpassen van jouw spuitgietmatrijs

Wij beoordelen samen met jou of een matrijsaanpassing technisch haalbaar en financieel zinvol is. Vanuit onze eigen gereedschapsmakerij en productontwikkelingsafdeling begeleiden we het hele traject, van eerste analyse tot en met serieproductie.

Wat je van ons kunt verwachten:

  • Een technische beoordeling van de bestaande matrijs en de gewenste wijziging
  • Engineering en CAD-ondersteuning bij de aanpassing
  • Uitvoering van de modificatie in onze eigen gereedschapsmakerij
  • Proefproductie en kwaliteitscontrole na de aanpassing
  • Advies over wanneer aanpassen zinvoller is dan een nieuwe matrijs laten bouwen

Wil je weten of jouw matrijs aanpasbaar is en wat de mogelijkheden zijn? Neem contact met ons op en we denken graag met je mee.

Gerelateerde artikelen